Dé Agri-Notaris Dé Agri-Notaris
Dé Agri-Notaris

Vijf valkuilen bij bedrijfsovername

Een bedrijfsovername is een proces van dat tijd kost en dat emoties met zich meebrengt. Op melkvee.nl is vijf weken lang aandacht besteed aan de valkuilen bij bedrijfsovername. Zeer leerzaam en heel herkenbaar in de praktijk!

Valkuil 1. Gebrek aan communicatie
Het niet uitspreken van verwachtingen en kleine irritaties is hét recept om in de puree te raken. Een goede communicatie is van essentieel belang. In het artikel wordt beschreven hoe je dit doet. Belangrijk is om uit te spreken wat de wensen en de verwachtingen zijn van de overdrager en de opvolger. Daarmee kunnen sluimerende conflicten worden voorkomen. Ook loyaliteit speelt een rol, een opvolger is vaak loyaal naar de ouders en wil het graag goed doen. Geef elkaar de ruimte om over zaken na te denken, maar geef ook complimenten. Maar ook belangrijk: haal oude koeien uit de sloot, anders gaan ze rotten.

Valkuil 2. Het bedrijf is niet klaar voor overname
De samenwerkingsperiode voorafgaand aan de overname is bij uitstek geschikt om zowel het bedrijf als de opvolger en overdrager klaar te stomen voor de bedrijfsovername. Daarbij moet de vraag gesteld worden of er nog investeringen gedaan moeten worden. De opvolger kan gedurende deze periode van samenwerking toegroeien naar het meer nemen van verantwoordelijkheid, daar waar de overdrager moet leren om los te laten. Elkaar over en weer kunnen vertrouwen is daarbij belangrijk. De overdragers zullen ook nadenken over de vraag op welke manier de andere kinderen niet met lege handen zullen achterblijven. Voldoende aandacht en begrip krijgen voor elkaars standpunten en beweegredenen kan veel ellende voorkomen. Lees hier het artikel in Melkvee.

Valkuil 3. Onvoldoende tijd nemen voor overnameproces
Het komt vaak voor dat ondernemers denken dat een bedrijfsovername snel geregeld is, maar helaas lukt dat niet: veranderingsprocessen kosten tijd. Overdrager en opvolger maken wel plannen of nemen besluiten, maar vergeten vaak dat ze de ander daarin mee moeten nemen. Vooral bij overdragers kan er sprake zijn van uitstelgedrag. Soms speelt ook mee dat bij de overdracht bij een vorige generatie iets niet goed is verlopen, wat nu weer mee gaat spelen. Belangrijk is om een soort van draaiboek te maken, plan gesprekken en trek daarvoor de agenda; plan ook meteen de vervolggesprekken. En weest bewust van de invloed van eerdere overnames in de familie. Lees hier het artikel in Melkvee.

Valkuil 4. Fiscale keuzes kunnen grote gevolgen hebben
Bij bedrijfsopvolging wordt er vaak naar gestreefd om zo min mogelijk belasting te betalen. Fiscaal is er veel mogelijk, maar het doorschuiven van een onderneming tegen een zo laag mogelijke waarde van leiden tot onenigheid in de familie. Belangrijk is met elkaar aan tafel te gaan om door te spreken wat voor iedereen aanvaardbaar is: wat heeft de opvolger nodig om de overname rond te kunnen zetten en wat hebben de overdragers nodig voor een zorgeloze oude dag? Hoe voelt de rest van de familie zich daarbij? Daarnaast speelt een rol dat vanuit civiel oogpunt na het overlijden van de overdragers de andere kinderen zich wellicht benadeeld voelen en een beroep willen doen op hun legitieme portie. Daarnaast wordt in Melkvee tips gegevens om familieruzie als gevolg van fiscaliteiten te voorkomen.

Valkuil 5. Het vergeten van of voorbijgaan aan overige familieleden
In een agrarisch ondernemersgezin voelen veelal alle gezinsleden zich verbonden met het bedrijf, waarbij ze – al dan niet terecht – uitgaan van bepaalde rechten en plichten.

Het is belangrijk om familieleden mee te nemen in het proces van bedrijfsovername. Het bedrijf is voor veel broers en zussen een plek van emotionele waarde. Gezinsleden zien het als “ons bedrijf”, het ouderlijk huis zelfs al wonen ze ergens anders. Het is raadzaam om de andere familieleden tot op bepaalde hoogte mee te nemen in het overnameproces. Geef als opvolger de andere familieleden de erkenning dat ze emotioneel bij het bedrijf betrokken (kunnen) zijn. Lees hier het artikel in Melkvee.

Voor de agri-notaris zijn deze valkuilen zeer herkenbaar. Een bedrijfsovername kent emoties, waarbij communicatie van het grootste belang is. De zachte kant wordt vaak onderschat, omdat een agrarisch ondernemer veelal geen grote prater is en er vaak naar tradities uit het verleden wordt gekeken. Daarnaast moeten verwachtingen goed gemanaged worden en dienen de financiële en fiscale consequenties voor overdrager, opvolger en – eventueel – de andere familieleden goed in beeld gebracht worden. En er moet voldoende tijd genomen worden voor het hele proces, waarbij van tevoren goed duidelijk wordt doorgesproken welke stappen worden gezet en welke tijd daar mee gemoeid is.
De agri-notaris kan hierbij de regie nemen. Hij/zij is bekend met de verschillende fasen van de overdracht en kan een goede procesbegeleider zijn.

Ans Post

maakt deel uit van het redactieteam van deagrinotaris.nl. Mr J.W.M. (Ans) Post, notaris, mediator en echtscheidingsbemiddelaar. Ondernemer bij Hobbelink & Buitink in Winterswijk. Bestuurslid VASN en bestuurslid Stichting Geschillen in de Landbouw c.a.